Database Poland

1. Czym jest dwojaka transformacja?

---

Wprowadzenie do dwojakiej transformacji (Twin Transition) 

Dwojaka transformacja, nazywana również twin transition, to równoległy proces zmian obejmujący  dwa kluczowe obszary rozwoju współczesnych przedsiębiorstw – transformację cyfrową oraz  transformację ekologiczną. W praktyce oznacza to jednoczesne unowocześnianie technologii  produkcyjnych, zarządzania i organizacji pracy, a także redukcję negatywnego wpływu przemysłu na  środowisko. Obie ścieżki są ze sobą ściśle powiązane – postęp cyfrowy ułatwia wdrażanie rozwiązań  proekologicznych, a cele klimatyczne wymuszają rozwój nowych technologii. Właśnie w tej synergii  tkwi istota twin transition. 

Cele i logika dwojakiej transformacji w przemyśle metalowym 

Transformacja ma charakter rozwojowy – jej zadaniem nie jest zastąpienie dotychczasowego modelu  funkcjonowania, lecz jego modernizacja i przygotowanie na przyszłe wyzwania gospodarcze. Cele  dwojakiej transformacji w sektorze metalowym można uporządkować w czterech wymiarach: 

1. Środowiskowym – redukcja emisji gazów cieplarnianych, wzrost efektywności energetycznej,  przejście na recykling i gospodarkę obiegu zamkniętego. 

2. Technologicznym – cyfryzacja procesów produkcyjnych, automatyzacja, rozwój robotyzacji,  wykorzystanie danych i sztucznej inteligencji. 

3. Ekonomicznym – utrzymanie konkurencyjności europejskich zakładów, ograniczanie kosztów,  zwiększanie wydajności i stabilności produkcji. 

4. Społecznym – wzrost bezpieczeństwa pracy, rozwój kwalifikacji pracowników, poprawa  warunków zatrudnienia i włączenie załogi w procesy decyzyjne. 

Dwojaka transformacja ma więc prowadzić do powstania przemysłu bardziej ekologicznego,  inteligentnego technologicznie i opartego na kompetencjach pracowników, a nie ich zastępowaniu  bezrefleksyjną automatyzacją. 

Główne siły napędzające zmianę 

Za wdrażaniem dwojakiej transformacji stoją zarówno czynniki regulacyjne, jak i ekonomiczne oraz  technologiczne. Do najważniejszych należą: 

• Regulacje UE, w tym Europejski Zielony Ład i system handlu emisjami ETS, które wyznaczają  cele klimatyczne i stopniowo ograniczają możliwość prowadzenia produkcji wysokoemisyjnej (o tym wątku więcej w części Regulacje i polityki publiczne).

• Rozwój technologii cyfrowych, umożliwiających inteligentne sterowanie procesami,  predykcję awarii, monitoring emisji i optymalizację zużycia energii. 

• Wymogi rynku i oczekiwania odbiorców, rosnące zapotrzebowanie na materiały  niskoemisyjne i produkty z recyklingu. 

• Presja konkurencyjna – globalny przemysł metalowy szybko ewoluuje, a firmy, które nie  inwestują w innowacje, mogą utracić swoją pozycję. 

• Czynniki kosztowe, szczególnie rosnące opłaty za emisje CO₂ oraz koszty energii. 

W efekcie przedsiębiorstwa sektora metalowego stają wobec konieczności modernizacji – nie jako  wyboru, lecz warunku utrzymania się na rynku. 

Oczekiwane rezultaty i korzyści 

Dwojaka transformacja, choć wymaga zaangażowania inwestycyjnego i adaptacyjnego, niesie ze sobą  wymierne korzyści dla przedsiębiorstw i pracowników. W perspektywie długoterminowej oczekuje się: 

• redukcji emisji CO₂ oraz poprawy efektywności zasobowej, dzięki zastosowaniu pieców  elektrycznych, recyklingu złomu i technologii filtracyjnych; 

• poprawy jakości produktów i bezpieczeństwa pracy, m.in. dzięki automatyzacji i systemom  monitorowania; 

• stabilizacji procesów produkcyjnych, zmniejszenia ryzyka awarii i kosztów przestojów dzięki  analizie danych w czasie rzeczywistym; 

• powstawania nowych stanowisk pracy związanych z robotyką, utrzymaniem systemów  cyfrowych i analizą danych; 

• zmiany profilu kompetencji pracowniczych, w kierunku umiejętności technicznych,  cyfrowych i środowiskowych; 

• większej roli pracowników w procesie modernizacji, szczególnie tam, gdzie dialog i  konsultacje zostały włączone w zarządzanie zmianą. 

Ważne jest podkreślenie, że transformacja nie musi oznaczać automatycznych redukcji zatrudnienia – celem jest raczej przekształcenie pracy i podniesienie jej jakości, przy jednoczesnym wzmocnieniu  pozycji przedsiębiorstw w strukturze europejskiej gospodarki. 

Twin transition to proces strategiczny, który zmienia funkcjonowanie przemysłu metalowego na wielu  poziomach – technologicznym, środowiskowym, organizacyjnym i społecznym. Ma on prowadzić do  powstania sektora bardziej nowoczesnego, mniej emisyjnego i zdolnego do konkurowania w globalnej  gospodarce opartej na innowacjach. Jego powodzenie zależy jednak nie tylko od inwestycji i  technologii, ale również od zrozumienia zmian przez pracowników oraz ich aktywnego udziału w  projektowaniu nowych rozwiązań. Wiedza, komunikacja i dialog społeczny stają się elementami  równie ważnymi jak roboty, algorytmy czy instalacje środowiskowe. 

Podstawowym zadaniem niniejszej bazy jest wspieranie rozumienia tych procesów. Im więcej wiemy  o dwojakiej transformacji, tym łatwiej jest podejmować decyzje, rozwijać kompetencje i budować 

przyszłość przemysłu metalowego w sposób łączący innowacyjność z odpowiedzialnością społeczną i  środowiskową. 

Dodatkowe materiały 

Czyżewska-Misztal, D. i Cabańska, J. (2023). Podwójna transformacja w UE – stan obecny i wyzwania  dla cyfrowej i zielonej Europy. Zeszyty Naukowe Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego w Zielonej  Górze, 19, s. 108-123. DOI: 10.26366/PTE.ZG.2023.249

https://journal.ptezg.pl/pl/zeszyty naukowe/zeszyt-19/artykul-7.html 

Droga do zrównoważonej gospodarki światowej, red. J. Cabańska, D. Czyżewska-Misztal, i G. Mazur,  Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań 2024, 

https://share.google/fSrEjP5PNlv4NQKCh

Konkluzje Rady Europejskiej w sprawie konkurencyjności i dwojakiej transformacji 

https://www.consilium.europa.eu/pl/press/press-releases/2025/10/23/european-council conclusions-on-competitiveness-and-twin-transition/